Giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội

Thế nào là Giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội?

Giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội là trường hợp giao dịch dân sự không có hiệu lực (không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ của các bên trong giao dịch) do có mục đích, nội dung vi phạm điều cấm của pháp luật, trái với đạo đức xã hội.

Giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội được ghi nhận tại Điều 123 Bộ luật dân sự năm 2015 như sau:

“ Điều 123. Giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội 

Giao dịch dân sự có mục đích, nội dung vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội thì vô hiệu. 

Điều cấm của luật là những quy định của luật không cho phép chủ thể thực hiện những hành vi nhất định. 

Đạo đức xã hội là những chuẩn mực ống xử chung trong đời sống xã hội, được cộng đồng thừa nhận và tôn trọng.”

Tư vấn Giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội

Giao dịch dân sự được xác lập nhằm thỏa mãn các nhu cầu vật chất và tinh thần của chủ thể. Nhưng một giao dịch được xác lập với mục đích gây thiệt hại đến các quyền nhân thân và quyền tài sản của người khác, vi phạm trật tự công cộng, bóc lột nhau hoặc bóc lột người khác, gây ô nhiễm môi trường, xâm phạm đến tài sản, sức khỏe, tính mạng của cá nhân, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, làm lộ bí mật gia đình, quyền riêng tư của cá nhân, chia rẽ khối đoàn kết tàn dân, xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự công cộng… thì giao dịch này không thể có hiệu lực và bị vô hiệu. Những giao dịch xác lập với mục đích mua bán những tài sản mà pháp luật cấm lưu thông dân sự, như vũ khí quốc phòng, thuốc phiện và các chất heroin, bộ phận cơ thể người…

Những giao dịch không nhằm làm phát sinh quyền và nghĩa vụ dân sự như giao dịch tưởng tượng, giao dịch giả cách… đều là những giao dịch có mục đích trái pháp luật.

Đạo đức xã hội và vi phạm đạo đức xã hội:

Đạo đức là một trong những hình thái sớm nhất của ý thức xã hội gồm những chuẩn mực xã hội điều chỉnh hành vi của con người trong quan hệ với người khác với cộng đồng gia đình, dòng họ, làng xóm, dân tộc và toàn xã hội. Căn cứ vào những chuẩn mực đạo đức, việc đánh giá hành vi của mỗi cá nhân theo các quan niệm về tính thiện, ác về những việc không được làm (nếu làm bị coi là vô đạo đức) và về những việc phải làm (nghĩa vụ tự nhiên và nghĩa vụ pháp lý, nghĩa vụ pháp lý buộc phải làm).

Khác với pháp luật, các chuẩn mực đạo đức không ghi thành văn bản pháp quy mang tính cưỡng chế, mệnh lệnh, song được mọi người thực hiện theo ý thức xã hội và lương tâm và dư luận xã hội. Với những phân tích về đạo đức xã hội như vậy, nếu việc xác lập một giao dịch vi phạm những chuẩn mực đạo đức, thì giao dịch đó vô hiệu. Ví dụ, hợp đồng đâm thuê, chém mướn vừa vi phạm pháp luật và đồng thời vi phạm đạo đức xã hội.

Giao dịch có mục đích, nội dung vi phạm điều cấm của pháp luật, trái đạo đức xã hội bị vô hiệu toàn bộ và vô hiệu từ thời điểm xác lập giao dịch.