Trang chủ » Tìm hiểu pháp Luật » Áp dụng Bộ luật dân sự

Áp dụng Bộ luật dân sự

Với tính chất là đạo luật quan trọng, phong phú và đa dạng, BLDS năm 2015 có tới 689 điều luật (vẫn là những bộ luật có nhiều điều luật nhất trong hệ thống pháp luật nước ta) được coi là luật chung điều chỉnh các quan hệ dân sự.

Áp dụng bộ luật dân sự như thế nào?

Điều 4 Bộ luật dân sự quy định về áp dụng bộ luật dân sự như sau:

1. Bộ luật này là luật chung điều chỉnh các quan hệ dân sự.

2. Luật khác có liên quan điều chỉnh quan hệ dân sự trong các lĩnh vực cụ thể không được trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự quy định tại Điều 3 của Bộ luật này.

3. Trường hợp luật khác có liên quan không quy định hoặc có quy định nhưng vi phạm khoản 2 Điều này thì quy định của Bộ luật này được áp dụng.

4. Trường hợp có sự khác nhau giữa quy định của Bộ luật này và điều trớc quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên về cùng một vấn đề thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế. 

Bình luận phân tích áp dụng bộ luận dân sự

Với tính chất là đạo luật quan trọng, phong phú và đa dạng, BLDS năm 2015 có tới 689 điều luật (vẫn là những bộ luật có nhiều điều luật nhất trong hệ thống pháp luật nước ta) được coi là luật chung điều chỉnh các quan hệ dân sự.

Theo nguyên lý chung, áp dụng BLDS là hoạt động của những cơ quan, tổ chức có thẩm quyền căn cứ vào những tình tiết cụ thể của những sự kiện thực tế, vào nội dung cam kết thỏa thuận cụ thể của các bên (trong trường hợp có thỏa thuận) hoặc căn cứ vào những quy định của BLDS để ra những quyết định phù hợp.

Quyết định đó có thể là: xác nhận cho một chủ thể nhất định có những quyền, nghĩa vụ dân sự nào đó và áp dụng các biện pháp cưỡng chế, buộc một chủ thể phải chịu trách nhiệm dân sự trong những trường hợp cần thiết để bảo vệ lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể khác.

Thông qua hoạt động áp dụng pháp luật của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, quy định của BLDS mới điều chỉnh các quan hệ xã hội; thực hiện sự tác động lên hành vi của chủ thể và thông qua đó tác động lên các quan hệ xã hội. Áp dụng pháp luật dân sự là một giai đoạn quan trọng trong quá trình biến các quy phạm pháp luật dân sự thành thực tế.

Với tính chất là một quy phạm pháp luật nhưng các điều luật trong BLDS năm 2015 thường có nội dung hướng dẫn, chỉ dẫn để các chủ thể khi xác lập, thực hiện quan hệ dân sự biết và làm theo, bao gồm cả việc thỏa thuận chế tài hoặc trách nhiện trong những trường hợp cần thiết nên BLDS năm 2015 là luật chung để điều chỉnh các quan hệ dân sự.

Mọi sự tuỳ nghi trong cam kết, thỏa thuận của các chủ thể nhằm xác lập những quyền, nghĩa vụ dân sự trong các quan hệ dân sự được Nhà nước tôn trọng và luôn được sự bảo đảm bằng sức mạnh cưỡng chế.

Áp dụng luật dân sự là việc làm của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền căn cứ vào quy định của BLDS hoặc các văn bản pháp luật có liên quan để công nhận một quyền nào đó cho một chủ thể; xác định quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong hợp đồng khi có tranh chấp; quyết định trách nhiệm dân sự đối với bên vi phạm…

Việc áp dụng luật dân sự phải dựa trên những căn cứ pháp lý nhất định và phải theo một trình tự, thủ tục do pháp luật quy định. Vì vậy, BLDS năm 2015 là luật chung điều chỉnh các quan hệ dân sự.

2. Luật khác có liên quan điều chỉnh quan hệ dân sự trong các lĩnh vực cụ thể không được trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự quy định tại Điều 3 của Bộ luật này. 

BLDS năm 2015 là luật chung điều chỉnh các quan hệ dân sự. Các vấn đề cơ bản nhất về nhân thân và tài sản được quy định trong BLDS, nhưng luật dân sự còn bao gồm cả một hệ thống các văn bản pháp luật của những cơ quan nhà nước có thẩm quyền: quy định, giải thích, hướng dẫn áp dụng về một vấn đề cụ thể nào đó trong quá trình thực hiện.

Vì vậy, trong quá trình áp dụng pháp luật của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ liên quan nhiều đến các văn bản này. Tuy nhiên, điều chỉnh quan hệ dân sự trong các lĩnh vực cụ thể phải tuân thủ nguyên tắc không được trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự được quy định tại Điều 3 của BLDS:

3.Trường hợp luật khác có liên quan không quy định hoặc có quy định nhưng vi phạm khoản 2 Điều này thì quy định của Bộ luật này được áp dụng.

Đây chính là nguyên tắc quan trọng trong quá trình áp dụng pháp luật dân sự. Khi áp dụng pháp luật dân sự Toà án và các cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ áp dụng những cam kết, thỏa thuận do các chủ thể xác lập.

Trong trường hợp các chủ thể của quan hệ dân sự cụ thể không có thỏa thuận, thì áp dụng các quy định cụ thể của pháp luật dân sự để giải quyết tranh chấp.

Các quy định trong các điều luật luôn có giá trị điều chỉnh trực tiếp các quan hệ dân sự bằng những phương pháp riêng; hoặc các chủ thể trên cơ sở hướng dẫn, chỉ dẫn của các điều luật phải tuân theo, hoặc do các bên tự thỏa thuận, trừ khi pháp luật có những quy định khác.

Quan hệ dân sự trong đời sống xã hội rất đa dạng, phong phú nên BLDS năm 2015 không thể khái quát toàn bộ.

Vì vậy, trong quá trình áp dụng pháp luật dân sự đối với các quan hệ dân sự cụ thể mà các luật khác có liên quan không quy định hoặc có quy định nhưng vi phạm các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự quy định tại Điều 3 của BLDS năm 2015 (là khoản 2 Điều 4), thì BLDS năm 2015 là luật chung được áp dụng để điều chỉnh các quan hệ dân sự.

4. Trường hợp có sự khác nhau giữa quy định của Bộ luật này và điều tước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên về cùng một vấn đề thì áp dụng quy định của điều tước quốc tế. 

Theo nguyên lý chung của pháp luật, BLDS năm 2015 có hiệu lực trong khoảng không gian nhất định và đối với một số người nhất định. Xuất phát từ nguyên tắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và tuyệt đối của quốc gia đã được pháp luật quốc tế thừa nhận, BLDS năm 2015 sẽ được áp dụng trên lãnh thổ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Nghĩa là, bất kỳ một quan hệ dân sự nào được xác lập, thực hiện trên lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cũng đều chịu sự điều chỉnh và áp dụng theo quy định của BLDS năm 2015. Theo nguyên tắc lãnh thổ trên đây, BLDS năm 2015 cũng được áp dụng đối với các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài theo quy định tại phần thứ năm (từ Điều 633 đến Điều 671).

Trong quá trình hội nhập khu vực, trong tiến trình toàn cầu hoá và Việt Nam đã là thành viên chính thức của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) thì Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã là thành viên của nhiều điều ước quốc tế đa phương, song phương.

Nguyên tắc áp dụng pháp luật dân sự trong trường hợp này là: nếu có những quy định về cùng một vấn đề thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc tham gia.

Đây là quy định góp phần tạo điều kiện và cơ sở pháp lý cho việc ổn định các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài; có ý nghĩa quan trọng khi “Việt Nam là bạn của tất cả các nước” và trong tiến trình toàn cầu hoá.

Ngoài ra, việc áp dụng BLDS năm 2015 cần chú ý điều khoản chuyển tiếp được quy định tại Điều 688 liên quan đến quy định của BLDS năm 2005 và trong thời gian để BLDS năm 2015 có hiệu lực thi hành. Điều 688 BLDS năm 2015.

Tác giả

Phạm Kim Oanh

Bà Oanh hiện đang làm việc tại Bộ phận Sở hữu trí tuệ của Công ty Hoàng Phi phụ trách các vấn đề Đăng ký xác lập quyền cho khách hàng trong lĩnh vực sáng chế, giải pháp hữu ích và kiểu dáng công nghiệp. Đây là một trong những dịch vụ khó, đòi hỏi khả năng chuyên môn cao của người tư vấn.

Xem thêm thông tin của tác giả

TỔNG ĐÀI TƯ VẤN: 1900.6557 – TƯ VẤN TRỰC TUYẾN 24/7

CHÚNG TÔI LUÔN SẴN SÀNG LẮNG NGHE – TƯ VẤN – GIẢI ĐÁP CÁC THẮC MẮC

1900 6557“Một cuộc gọi, mọi vấn đề”

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Bị lấy thông tin để thành lập công ty ảo

Tôi bị người khác dùng thông tin của mình để lập công ty ảo khi tôi bị mất chứng minh nhân dân mặc dù tôi đã báo

Bản sắc văn hóa dân tộc là gì?

Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là hành động, việc làm của mỗi người hướng tới mục tiêu bảo vệ, gìn giữ

Tính dân tộc là gì? Đại đoàn kết dân tộc là gì?

Tính dân tộc và Đại đoàn kết dân tộc là một trong những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cho đến tận bây

Thế nào là Người mất năng lực hành vi dân sự?

Khi cá nhân bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, mọi giao dịch dân sự của cá nhân đó phải do người

Nghị quyết tiếng Anh là gì?

Những chủ thể có quyền ban hành Nghị quyết bao gồm: Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Hội đồng

Subscribe
Thông báo cho
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

Không chỉ nhìn chúng tôi làm - Hãy nghe khách hàng nói về chúng tôi

Hơn 10.000+ khách hàng đã sử dụng dịch vụ của chúng tôi

Bà Quỳnh Trang
Phụ Trách Kinh Doanh
Công Ty Vận Tải & Du Lịch Sơn Tùng

"Đội ngũ chuyên viên tư vấn rất nhiệt tình và có chuyên môn cao. Mọi vấn đề được các luật sư của Luật Hoàng Phi giải đáp cặn kẽ. Cảm ơn các bạn rất nhiều!"

Anh Nguyễn Đăng Quyết
Kinh Doanh
Công ty FPT Telecom

"Cảm ơn Luật Hoàng Phi vì dự án đã hoàn thành rất tốt đẹp! Chúc Công ty thành công rực rỡ. Mong sau này sẽ có cơ hội hợp tác và giới thiệu bạn bè. Một lần nữa xin cám ơn!"

Anh Nam
Chủ Tịch
Công ty Bất Động Sản Hùng Vương

"Chúng tôi rất hài lòng trong quá trình hợp tác với Luật Hoàng Phi. Tôi ấn tượng bởi sự nhiệt tình và chuyên nghiệp của bộ phận thành lập doanh nghiệp với sở hữu trí tuệ. Xin cảm ơn."

Anh Công
Giám đốc
Công ty Nhadat24h.net

"Tôi cảm thấy hài lòng về cách giao tiếp, chăm sóc khách hàng rất thân thiện, các bạn chuyên viên trao đổi công việc rất nhanh. Có dự án tiếp theo tôi sẽ hợp tác cùng Luật Hoàng Phi."

Anh Hài
Trưởng Phòng Voice
FPT Telecom

"Luật Hoàng Phixử lý hồ sơ điều chỉnh dự án đầu tư, bổ sung ngành nghề kinh doanh bất động sản và các ngành nghề liên quan rất nhanh chóng, hiệu quả. Chúng tôi vô cùng cảm thấy hài lòng về dịch vụ của các bạn. Chúng tôi sẽ tiếp tục sử dụng và giới thiệu đối tác, khách hàng của mình!”"

Anh Hòe
Giám đốc
Thẩm Mỹ Viện EVA XINH

"Tôi nhận thấy Luật Hoàng Phicó đội ngũ nhân sự đầy sức trẻ với sự tận tâm, nhiệt huyết trong công việc. Đội ngũ của các bạn luôn không quản ngại khó khăn, làm việc rất trách nhiệm phục vụ cho các dự án tư vấn mà chúng tôi ký kết với các bạn. Thật tuyệt vời khi chúng tôi có cơ hội trao đổi và hợp tác với các bạn"

Chị Nga
Giám đốc
Công ty Takichi

"Luật Hoàng Phi có đội ngũ chuyên viên năng động và đầy nhiệt huyết. Luật Hoàng Phi đã giúp chúng tôi đạt được các giấy phép kinh doanh cần thiết trong quá trình mở rộng hoạt động kinh doanh của Công ty trên khắp cả nước"

Anh Tùng
Giám đốc
Công ty Truyền Thông Sen Media

"Tôi nhận thấy Luật Hoàng Phi thực sự là người bạn đồng hành trên chặng đường pháp lý và quản trị cho các doanh nghiệp SMEs. Các dịch vụ tư vấn của Hãng tư vấn rất chất lượng, hiệu quả và đạt được mục đích của khách hàng"

Anh Huy
Giám đốc
Công ty Fisco

"Công ty Luật Hoàng Phi của các bạn làm việc rất chuyên nghiệp, phối hợp tốt giữa khâu tư vấn và thực thi giải pháp. Tôi đánh giá cao cho nỗ lực thực hiện công việc đạt kết quả sớm hơn kỳ vọng của chúng tôi!"

Ông Đoàn Thanh Tân
Giám đốc
Công ty xuất nhập khẩu Kiên Cường

"Tôi cảm thấy hài lòng về dịch vụ của các bạn. Các bạn làm tôi bị thuyết phục hoàn toàn. Tôi sẽ tiếp tục ủng hộ các bạn. Chúc các bạn luôn phục vụ khách hàng thật tốt!"

Bà Lan Anh
Trưởng phòng Marketing
Công ty Beyondblue

"Xin cảm ơn Luật Hoàng Phi rất nhiều. Chúng tôi hài lòng về thiết kế cũng như tôn trọng thái độ phục vụ của đội ngũ nhân viên Quý Công ty. Chúc công ty ngày càng phát triển và hy vọng có cơ hội tiếp tục được hợp tác cùng các bạn"

Chị Thúy Diễm
CEO
Công ty tổ chức sự kiện sắc màu

"Cảm ơn Luật Hoàng phi đã hoàn thành việc đăng ký sở hữu trí tuệ cho chúng tôi. Tôi đánh giá 5* cho những nỗ lực và cố gắng cũng như tay nghề tuyệt vời của các bạn"

Anh Tiến Quang
CEO
Tập Đoàn Nexus

"Chúng tôi khá hài lòng dịch vụ thành lập Doanh nghiệp của các bạn. Đội ngũ tư vấn đã làm việc rất chuyên nghiệp. Các bạn đã thấu hiểu nguyện vọng của khách hàng."

Hotline: 1900.6557