Đòi lại tiền đã cho vay và tính lãi quá hạn như thế nào?

Câu hỏi;

Xin chào Luật sư, tôi là Nguyễn Văn Biên, tôi có một vấn đề xin được tư vấn như sau:

Vào ngày 20/10/2013, bác tôi là Nguyễn Thị Bình có cho bà Trần Thanh Hoa (hàng xóm của bác tôi) vay 150 triệu để cải tạo lại trang trại chăn nuôi, với mức lãi suất là 1%/tháng, thời hạn cho vay là 1 năm, đã được hai bên thỏa thuận rõ ràng trong hợp đồng. Tuy nhiên, sau khi hết thời hạn cho vay, bà Hoa cứ khất lần và không chịu trả tiền cho bác tôi. Bác tôi đã nhiều lần yêu cầu bà Hoa trả lại tiền nhưng bà Hoa không chịu trả. Tôi muốn hỏi Luật sư là trường hợp này, làm thế nào để bác tôi lấy lại tiền của mình? Nếu bà Hoa không chịu trả tiền cho bác tôi thì bà Hoa bị xử phạt như thế nào? Lãi quá hạn mà bà Hoa phải trả cho bác tôi được tính như thế nào?

Mong được Luật sư tư vấn giúp tôi. Tôi xin chân thành cảm ơn!

Trả lời:

Xin chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến công ty Luật Hoàng Phi. Với câu hỏi của bạn, chúng tôi xin trả lời như sau:

Đòi lại tiền đã cho vay và tính lãi quá hạn như thế nào?

Theo như bạn trình bày, bác của bạn là bà Bình vào ngày 20/10/2013 đã cho bà Hoa vay 150 triệu với mục đích vay là để cải tạo lại trang trại chăn nuôi của bà Hoa. Trong hợp đồng hai bên thỏa thuận đã quy định rõ số tiền vay là 150 triệu, mức lãi suất là 1%/tháng và thời hạn cho vay là 1 năm. Giữa bà Bình và bà Hoa đã xác lập một hợp đồng vay tài sản, mà cụ thể là hợp đồng vay tiền. Theo quy định tại Điều 463 Bộ luật dân sự 2015:

“Điều 463. Hợp đồng vay tài sản

Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.”

Đồng thời, Điều 466 Bộ luật dân sự 2015 quy định về Nghĩa vụ trả nợ của bên vay như sau:

“1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.

3. Địa điểm trả nợ là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

4. Trường hợp vay không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên cho vay có quyền yêu cầu trả tiền lãi với mức lãi suất theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này trên số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

5. Trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi như sau:

a) Lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; trường hợp chậm trả thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này;

b) Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.“

Như vậy, căn cứ vào các quy định trên thì khi đến thời hạn trả nợ bà Hoa phải có nghĩa vụ trả nợ đúng hạn đúng số tiền đã vay và lãi suất cho bà Bình. Bà Bình có quyền yêu cầu bà Hoa phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ đối với mình. Trong trường hợp bà Bình đã nhiều lần yêu cầu nhưng bà Hoa vẫn không chấp hành nghĩa vụ trả nợ thì bà Bình có quyền khởi kiện bà Hoa ra Tòa án dân sự để yêu cầu Tòa giải quyết, đòi lại quyền lợi của mình. Khi khởi kiện ra Tòa thì bác của bạn (bà Bình) phải cung cấp các chứng cứ để xác thực việc vay nợ giữa bà Bình và bà Hoa như là hợp đồng cho vay để Tòa án xác minh việc vay nợ này có thực trên thực tế hay không. Sau khi xác minh xong Tòa án sẽ yêu cầu bà Hoa phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ của mình. Trường hợp bà Hoa không thực hiện nghĩa vụ trả nợ thì Tòa án sẽ áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án buộc bà Hoa phải trả nợ. Tòa có thể xử lý tài sản của bà Hoa để thanh toán nghĩa vụ vay nợ của của bà Hoa với bà Bình.

 Về cách tính lãi suất bà Hoa phải trả trong trường hợp này.

Điều 468 Bộ luật dân sự 2015 quy định về Lãi suất trong hợp đồng vay tài sản như sau:

“1. Lãi suất vay do các bên thỏa thuận.

Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.

2. Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ”.

Căn cứ theo quy định trên và theo khoản 5 Điều 466 Bộ luật dân sự 2015 nêu trên thì lãi mà bên vay (bà Hoa) phải trả trong trường hợp này như sau:

– Lãi trên nợ gốc: Tính theo lãi suất theo thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả. Trường hợp chậm trả thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại Khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự 2015 nêu trên.

– Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả: Tính bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả nếu hai bên không có thỏa thuận khác.

Do vậy, tùy vào phần nợ gốc mà bà Hoa chưa trả cho bác bạn là bà Bình là bao nhiêu, thời gian quá hạn là bao lâu và mức lãi suất cơ bản mà Ngân hàng nhà nước quy định tại thời điểm trả nợ là bao nhiêu để tính lãi phải trả cho phù hợp.