Những công việc nào không được sử dụng lao động nữ?

Câu hỏi:

Kính thưa Luật sư. Tôi là lao động nữ, tôi sống ở Quảng Ninh. Tôi có một thắc mắc như sau: theo tôi thấy ngày nay lao động nữ giới thường rất giỏi giang, làm được nhiều công việc. Thậm chí có những công việc còn làm giỏi hơn cả lao động nam. Vậy pháp luật có quy định gì về những công việc không được sử dụng lao động nữ hay không. Bởi có những công việc quá nặng nhọc, độc hại hay ảnh hưởng chức năng sinh đẻ của phụ nữ tôi thiết nghĩ không được sử dụng lao động nữ.

Trả lời:

Về câu hỏi của bạn, chúng tôi trả lời như sau:

–  Theo quy định tại Khoản 1 Điều 3 Bộ Luật Lao động 2012 : “Người lao động là người từ đủ 15 tuổi trở lên, có khả năng lao động, làm việc theo hợp đồng lao động, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành của người sử dụng lao động.” 

Theo Báo cáo của Tổng cục Thống kê cũng cho biết, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên của cả nước tính đến thời điểm 01/01/2016 là 54,61 triệu người, tăng 185 nghìn người so với cùng thời điểm năm 2014, trong đó lao động nam chiếm 51,7%; lao động nữ chiếm 48,3%. Đến thời điểm trên, lực lượng lao động trong độ tuổi lao động ước tính 48,19 triệu người, tăng 506,1 nghìn người so với cùng thời điểm năm trước.

Có thể thấy, lao động nữ chiếm số lượng lớn trong lực lượng lao động nước ta. Hình ảnh của giới nữ Việt Nam không chỉ được tôn vinh bởi giá trị “công, dung, ngôn, hạnh” mà đã trở thành người bạn đồng hành cùng nam giới trong hầu hết các lĩnh vực chính trị, kinh tế, khoa học, giáo dục, y học, thông tin truyền thông, thương mại, du lịch, đối ngoại cũng như là những người mẹ, người vợ trong gia đình.  Đặc biệt họ đã đóng góp quan trọng trong tái cơ cấu nền kinh tế. Vì vậy, nhà nước đãcó chính sách cơ bản và quan trọng  đảm bảo cho lao động nữ sức khỏe tốt, không bị ảnh hưởng trong công việc.

–  Theo Điều 160 Bộ Luật lao động 2012 quy định về công việc không được sử dụng lao động nữ gồm:

“1.  Công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh đẻ và nuôi con theo danh mục do Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với Bộ Y tế ban hành.

2.  Công việc phải ngâm mình thường xuyên dưới nước.

3.  Công việc làm thường xuyên dưới hầm mỏ.”

–  Theo Điều 3 Thông tư 26/2013/TT-BLĐTBXH quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động như sau: 

” 1. Không được sử dụng lao động nữ làm các công việc theo danh mục ban hành kèm theo Thông tư này.

2. Rà soát các công việc lao động nữ đang làm dựa theo danh mục các công việc không được sử dụng lao động nữ ban hành kèm theo Thông tư này. Trên cơ sở đó có kế hoạch sắp xếp, đào tạo lại hoặc chuyển nghề, chuyển công việc phù hợp với sức khỏe của lao động nữ.

3. Tổ chức sơ kết, tổng kết tình hình thực hiện Thông tư này định kỳ 6 tháng và hàng năm cùng với việc sơ kết, tổng kết tình hình thực hiện công tác an toàn lao động, vệ sinh lao động.”

Theo đó, Phụ Lục Thông tư 26/2013/TT-BLĐTBXH đã quy định chi tiết những công việc cụ thể không được sử dụng lao động nữ. Gồm 77 công việc, trong đó:

Những công việc không sử dụng lao động nữ áp dụng cho tất cả lao động nữ gồm:

Thứ nhất, các công việc không được sử dụng lao động nữ theo quy định tại Khoản 1, Điều 160 Bộ luật lao động 2012, gồm 35 công việc bởi có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh đẻ và nuôi con: 

+ Trực tiếp nấu chảy và rót kim loại nóng chảy ở các lò:

+ Lò điện hồ quang từ 0,5 tấn trở lên;

+ Lò quy bilo (luyện gang);

+ Lò bằng (luyện thép);

+ Lò cao.

+ Cán kim loại nóng (trừ kim loại màu).

+ Trực tiếp luyện quặng kim loại màu (đồng, chì, thiếc, thủy ngân, kẽm, bạc).

+ Đốt lò luyện cốc.

+ Hàn trong thùng kín, hàn ở vị trí có độ cao trên 10m so với mặt sàn công tác.

+ Khoan thăm dò, khoan nổ mìn bắn mìn.

+ Cậy bẩy đá trên núi.

+ Lắp đặt giàn khoan trên biển.

+ Khoan thăm dò giếng dầu và khí.

+ Làm việc theo ca thường xuyên ở giàn khoan trên biển (trừ dịch vụ y tế – xã hội, dịch vụ ăn ở).

+ Bảo dưỡng, sửa chữa đường dây điện trong cống ngầm hoặc trên cột ngoài trời, đường dây điện cao thế, lắp dựng cột điện cao thế.

+ Bảo dưỡng, lắp dựng, sửa chữa cột cao qua sông, cột ăngten.

+ Làm việc trong thùng chìm.

+ Trực tiếp căn chỉnh trong thi công tấm lớn hoặc cấu kiện lớn bằng phương pháp thủ công.

+ Trực tiếp đào giếng, thi công hoàn thiện giếng bằng phương pháp thủ công.

+ Trực tiếp đào gốc cây lớn, chặt hạ cây lớn, vận xuất, xeo bắn, bốc xếp gỗ lớn, cưa xẻ thủ công cây gỗ lớn có đường kính lớn hơn 40 cm bằng phương pháp thủ công; cưa cắt cành, tỉa cành ở độ cao trên 5m bằng phương pháp thủ công.

+ Sử dụng các loại máy cầm tay chạy bằng hơi ép có sức ép từ 4 atmotphe trở lên (như máy khoan, máy búa).

+ Lái máy thi công hạng nặng có công suất lớn hơn 36 mã lực như: máy xúc, máy gạt ủi, xe bánh xích (trừ các máy có hỗ trợ thủy lực).

+ Các công việc sơn, sửa, xây, trát, vệ sinh, trang trí trên mặt ngoài các công trình cao tầng (từ tầng 3 trở lên hoặc ở độ cao trên 12m so với sàn công tác) không có máy, cẩu nâng hoặc giàn giáo kiên cố.

+ Mò vớt gỗ chìm, cánh kéo gỗ trong âu, triền đưa gỗ lên bờ.

+ Xuôi bè mảng trên sông có nhiều ghềnh thác.

+ Khai thác tổ yến (trừ trường hợp khai thác tổ yến trong các nhà nuôi yến); khai thác phân dơi.

+ Các công việc trên tàu đi biển (trừ công việc phục vụ nhà hàng, buồng, bàn, lễ tân trên các tàu du lịch).

+ Công việc gác tàu, trông tàu trong âu, triền đà.

+ Vận hành nồi hơi (trừ việc vận hành tự động, vận hành nồi hơi sử dụng năng lượng là dầu và điện).

+ Lái xe lửa (trừ xe lửa có chế độ vận hành tự động hóa cao, các tàu chạy trong nội đô, tuyến du lịch).

+ Các công việc đóng vỏ tàu (tàu gỗ, tàu sắt), phải mang vác, gá đặt vật gia công nặng 30 kg trở lên.

+ Khảo sát đường sông ở những vùng có thác ghềnh cao, núi sâu nguy hiểm.

+ Vận hành tàu hút bùn; lái cẩu nổi.

+ Lái ôtô có trọng tải trên 2,5 tấn (trừ các ô tô trọng tải dưới 10 tấn có hệ thống trợ lực).

+ Các công việc phải mang vác trên 50kg.

+ Vận hành máy hồ, máy nhuộm các loại, máy văng sấy, máy kiểm bóng, máy phòng co (trừ các máy có chế độ vận hành tự động hóa).

+ Cán ép tấm da lớn, cứng (trừ các máy có chế độ vận hành tự động hóa).

+ Lái máy kéo nông nghiệp có công suất từ 50 mã lực trở lên.

+ Mổ tử thi, liệm, mai táng người chết (trừ điện táng), bốc mồ mả.

Thứ hai, các công việc không được sử dụng lao động nữ theo quy định tại Khoản 2, Khoản 3 Điều 160 Bộ luật lao động  2012 cụ thể như sau:

+ Đổ bê tông dưới nước; thợ lặn.

+ Nạo vét cống ngầm (trừ nạo vét tự động, bằng máy); công việc phải ngâm mình thường xuyên dưới nước bẩn hôi thối (từ 04 giờ trong một ngày trở lên, trên 3 ngày trong 1 tuần).

+ Đào lò; đào lò giếng; các công việc trong hầm mỏ (trừ dịch vụ y tế – xã hội và các công việc đột xuất theo yêu cầu quản lý điều hành, nhưng phải tuân thủ theo đúng các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành về an toàn và các quy định về tiêu chuẩn sức khỏe đối với lao động làm việc trong hầm mỏ).

Ngoài ra, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cũng quy định 39 công việc không được sử dụng lao động nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi gồm: Các công việc ở môi trường bị ô nhiễm bởi điện từ trường vượt mức quy chuẩn, tiêu chuẩn cho phép (như công việc ở các đài phát sóng tần số radiô, đài phát thanh, phát hình và trạm vệ tinh viễn thông); trực tiếp tiếp xúc với các hóa chất trừ sâu, trừ cỏ, diệt mối mọt, diệt chuột, trừ muỗi có chứa Clo hữu cơ và một số hóa chất có khả năng gây biến đổi gen và ung thư. Làm việc ở lò lên men thuốc lá, thuốc lào, lò sấy điếu thuốc lá; Phá dỡ khuôn đúc; Mang vác nặng trên 20 kg; Công việc phải ngâm mình dưới nước bẩn, dễ bị nhiễm trùng; Công việc có tư thế làm việc gò bó, trong không gian chật hẹp có khi phải nằm, cúi, khom… cũng là những công việc không được sử dụng lao động nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.áp dụng cho lao động nữ mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Nói tóm lại, pháp luật lao động hiện hành quy định gồm có 77 công việc không được sử dụng lao động nữ. Bởi đó là những công việc ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh đẻ và nuôi con, ngâm mình dưới nước thường xuyên hay làm việc trong hầm mỏ.

Trong trường hợp cần tư vấn thêm, bạn có thể liên hệ với Luật sư của Luật Hoàng Phi qua TỔNG ĐÀI TƯ VẤN LUẬT LAO ĐỘNG 19006557 để được tư vấn.