Luật Hoàng Phi Tài liệu Bài thu hoạch Tìm hiểu con đường biện chứng của quá trình nhận thức

Tìm hiểu con đường biện chứng của quá trình nhận thức

Nhận thức là một quá trình phản ánh tích cực, tự giác và sáng tạo thế giới khách quan vào bộ óc con người trên cơ sở thực tiễn, nhằm sáng tạo ra những tri thức về thế giới khách quan đó.

Theo triết học Mác – Lênin, nhận thức không phải là sự phản ánh thụ động, giản đơn, mà là một quá trình biện chứng. Vậy con đường biện chứng của quá trình nhận thức được diễn ra như thế nào?

Hãy cũng chúng tôi tìm hiểu vấn đề này thông qua bài viết Tìm hiểu con đường biện chứng của quá trình nhận thức.

Nhận thức là gì?

Trước khi tìm hiểu vấn đề con đường biện chứng của quá trình nhận thức, ta cần hiểu rõ nhận thức là gì?

Nhận thức là một quá trình phản ánh tích cực, tự giác và sáng tạo thế giới khách quan vào bộ óc con người trên cơ sở thực tiễn, nhằm sáng tạo ra những tri thức về thế giới khách quan đó.

Quan niệm trên đây về nhận thức cũng chính là quan niệm duy vật biện chứng về bản chất của nhận thức. Quan niệm này xuất phát tứ bốn nguyên tắc cơ bản sau đây:

– Thừa nhận thế giới vật chất tồn tại khách quan, độc lập với ý thức của con người.

– Thừa nhận con người có khả năng nhận thức được thế giới khách quan vào bộ óc của con người, là hoạt động tìm hiểu khách thể của chủ thể; thừa nhận không có cái gì là không thể nhận thức được mà chỉ có những cái mà con người chưa nhận thức được.

– Khẳng định sự phản ánh đó là một quá trình biện chứng, tích cực, tự giác và sáng tạo. Quá trình phản ánh đó diễn ra theo trình tự từ chưa biết đến biết, từ biết ít đến nhiều, từ chưa sâu sắc, chưa toàn diện đến sâu sắc và toàn diện hơn, …

– Coi thực tiễn là cơ sở chủ yếu và trực tiếp nhất của nhận thức; là động lực, mục đích của nhận thức và là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý.

Tìm hiểu con đường biện chứng của quá trình nhận thức

Theo triết học Mác – Lênin, nhận thức không phải là sự phản ánh thụ động, giản đơn, mà là một quá trình biện chứng.

Theo Lênin: “Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn – đó là con đường biện chứng của sự nhận thức chân lý, của sự nhận thức hiện thực khách quan”.

Theo đó, con đường biện chứng của quá trình nhận thức gồm hai khâu sau:

+ Nhận thức cảm tính bao gồm: Cảm giác; Tri giác; Biểu tượng

+ Nhận thức lý tính bao gồm: Khái niệm; Phán đoán; Suy luận

 Cụ thể như sau:

– Nhận thức cảm tính (trực quan sinh động) là những tri thức do các giác quan mang lại. Nét đặc trưng cơ bản ở giai đoạn này là nhận thức được thực hiện trong mối liên hệ trực tiếp với thực tiễn thông qua các nấc thang cảm giác, tri giác, biểu tượng. Các thành phần của nhận thức cảm thức như sau:

+ Cảm giác là tri thức được sinh ra do sự tác động trực tiếp của sự vật, hiện tượng lên các giác quan của con người. Cảm giác phản ánh từng mặt, từng khía cạnh, từng thuộc tính riêng lẻ của sự vật, hiện tượng. Nguồn gốc và nội dung của cảm giác là thế giới khách quan, còn bản chất của cảm giác là hình ảnh chủ quan về thế giới đó.

+ Tri giác là sự tổng hợp của nhiều cảm giác riêng biệt vào một mối liên hệ thống nhất tạo nên một hình ảnh tương đối hoàn chỉnh về sự vật, hiện tượng.

+ Biểu tượng được hình thành nhờ sự phối hợp hoạt động, bổ sung lẫn nhau của các giác quan và đã có sự tham gia của các yếu tố phân tích, trừu tượng và khả năng ghi nhận thông tin của não người. Đây là nấc thang cao và phức tạp nhất của giai đoạn nhận thức cảm tính; là hình ảnh cảm tính tương đối hoàn chỉnh về sự vật, hiện tượng được lưu lại trong não người và do tác động nào đó được tái hiện lại khi sự vật, hiện tượng không còn nằm trong tầm cảm tính. Trong biểu tượng đã có những phản ánh gián tiếp về sự vật, hiện tượng và với biểu tượng, con người đã có thể hình dung được sự khác nhau và mâu thuẫn nhưng chưa nắm được sự chuyển hóa từ sự vật, hiện tượng này sang sự vật, hiện tượng khác.

– Nhận thức lý tính

Nhận thức lý tính bắt nguồn từ trực quan sinh động và từ những lý luận truyền lại. Nhận thức lý tính phản ánh sâu sắc, chính xác và đầy đủ hơn về khách thể nhận thức. Các thành phần của nhận thức lý tính bao gồm:

+ Khái niệm là hình thức cơ bản của tư duy trừu tượng. Khái niệm vừa có tính khách quan, vừa có tính chủ quan khi phản ánh cả một tập hợp những thuộc tính cơ bản có tính bản chất và chung nhất của sự vật, hiện tượng nhờ sự tổng hợp, khái quát biện chứng những thông tin đã thu nhận được về sự vật, hiện tượng thông qua hoạt động thực tiễn và hoạt động nhận thức

+ Phán đoán là hình thức tư duy liên kết các khái niệm lại với nhau để khẳng định hoặc phủ định một đặc điểm, một thuộc tính nào đó của sự vật, hiện tượng; là hình thức phản ánh mối liên hệ giữa các sự vật, hiện tượng của thế giới khách quan vào ý thức của con người tạo nên vai trò của phán đoán là hình thức biểu hiện và diễn đạt các quy luật khách quan

+ Suy luận (suy lý) là hình thức của tư duy liên kết các phán đoán lại với nhau để rút ra tri thức mới theo phương pháp phán đoán cuối cùng được suy ra từ những phán đoán tiên đề (suy luận là quá trình đi từ những phán đoán tiên đề đến một phán đoán mới). Suy luận có vai trò quan trọng trong tư duy trừu tượng, bởi nó thể hiện quá trình vận động của tư duy đi từ cái đã biết đến nhận thức gián tiếp cái chưa biết.

Trên đây là những chia sẻ của chúng tôi về Tìm hiểu con đường biện chứng của quá trình nhận thức. Chúng tôi hi vọng rằng những chia sẻ từ bài viết sẽ hữu ích và giúp quý bạn đọc hiểu rõ được nội dung này.

Đánh giá bài viết:
5/5 - (7 bình chọn)

BÀI VIẾT MỚI NHẤT

Các giai đoạn phát triển của pháp luật về phòng, chống tham nhũng ở nước ta từ năm 1945 đến nay

Quý bạn đọc hãy cùng chúng tôi tìm hiểu về Các giai đoạn phát triển của pháp luật về phòng, chống tham nhũng ở nước ta từ năm 1945 đến nay qua bài viết dưới...

Em hãy viết bài Cảm nhận về một gương thanh, thiếu nhi tiêu biểu mà em biết?

Vì vậy, dù cho ở độ tuổi nhỏ hay lớn thì mỗi chúng ta cần phải có ước mơ, hoài báo cùng lý tưởng cao đẹp, từ đó cần ra sức, chăm chỉ học tập, có trách nhiệm, đóng góp một công sức nhỏ vào sự phát trienr của đất...

Thuyết trình về quy luật mâu thuẫn

Quy luật mâu thuẫn là một trong những quy luật cơ bản trong phép biện chứng duy vật và biện chứng duy vật lịch sử khằng định về: mọi sự vật hay hiện tượng ở trong tự nhiên đều có sự tồn tại và mâu thuẫn bên...

Mẫu Bảng kiểm tra cá nhân và kế hoạch hành động 2022

Qua bài viết sau đây chúng tôi muốn giới thiệu tới quý độc giả Mẫu Bảng kiểm tra cá nhân và kế hoạch hành động 2021 để quý độc giả tham...

Thuyết trình tồn tại xã hội và ý thức xã hội

Tồn tại xã hội là toàn bộ sinh hoạt vật chất và những điều kiện sinh hoạt vật chất của xã hội, bao gồm môi trường tự nhiên, dân số và phương thức sản xuất. Ý thức xã hội dùng để chỉ phương diện sinh hoạt tinh thần của xã hội, nảy sinh từ tồn tại xã hội và phản ánh tồn tại xã hội trong những giai đoạn phát triển nhất...

Bài tuyên truyền về phòng chống pháo nổ dịp Tết

Ở trong nội dung bài viết này, chúng tôi sẽ cung cấp đến quý vị mẫu bài tuyên truyền về phòng chống pháo nổ dịp...

Hướng dẫn viết thu hoạch Nghị quyết Đại hội Đảng bộ nhiệm kỳ 2020-2025

Bài thu hoạch Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện chính là kết quả của quá trình nghiên cứu, học tập và quán triệt nghị quyết đại hội của đảng nhiệm kỳ 2020-2025 của mỗi đảng...

Mẫu bài thu hoạch học tập Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện nhiệm kỳ 2020-2025

Nghị quyết của Đảng là một trong những định hướng cho việc phát triển đất nước, là những phương thức lãnh đạo quan trọng của Đảng qua đó thể hiện ý chí, vai trò lãnh đạo của Đảng đối với các lĩnh vực của đời sống xã...

Bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên mầm non năm học 2022-2023

Mầm non là bậc học thứ nhất trong chương trình giáo dục thường xuyên. Đây là giai đoạn đầu hình thành nên nhân cách của mỗi em học sinh. Do đó những kết quả đạt được trong bậc học này sẽ đi theo các em đến suốt cuộc đời....

Mẫu Bài thu hoạch thực tế lớp trung cấp chính trị mới nhất

Người cán bộ phải thực sự cầu thị và không được chủ quan, phải gần gũi Nhân dân, đi đúng đường lối của Đảng, hướng dẫn quần chúng thực hiện tốt chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, kiên quyết dựa vào quần chúng nhân...

Bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên tiểu học module 9

Quý độc giả có tham khảo nội dung bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên tiểu học module 9 sau đây về hướng dẫn và tư vấn cho học sinh tiểu...

Bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên tiểu học module 40

Để có một tiết học hiệu quả thì giáo viên cần xây dựng kế hoạch bài giảng chi tiết và khoa học thông qua các module bài học theo quy...

Bài thu hoạch giáo viên tiểu học hạng 2 2022 mới nhất

Giáo viên tiểu học là đội ngũ rất quan trọng trong lĩnh vực trồng người, việc nâng cao trình độ chuyên môn của giáo viên sẽ góp phần nâng cao chất lượng học sinh Việt...

Bài thu hoạch quốc phòng an ninh mới nhất 2022

Công tác quốc phòng an ninh được thực hiện tốt đã giữ vững ổn định chính trị, bảo vệ nền độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, tập hợp được sức mạnh tổng hợp của quần chúng nhân...

Bài thu hoạch tuần sinh hoạt công dân học sinh sinh viên

Ngay từ khi còn ngồi trên ghế của ngôi trường cấp 3 yêu dấu chắc hẳn rằng tất cả mọi học sinh đều có mong ước của riêng mình đối với những ngành nghề, những cơ sở đào tạo có ngành nghề đó....

Xem thêm

Hotline: 1900.6557