Luật Hoàng Phi Tài liệu Văn học Hoán dụ là gì? Ví dụ về hoán dụ

Hoán dụ là gì? Ví dụ về hoán dụ

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gọi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

Để một bài văn miêu tả hay, sinh động và hấp dẫn người đọc, không thể không kể đến công dụng của các biện pháp tu từ. Trong chương trình Ngữ văn lớp 6, có bốn biện pháp tu từ thường xuyên được sử dụng: Biện pháp so sánh, nhân hóa, ẩn dụ và hoán dụ. Trong bốn biện pháp tu từ nêu trên, thì biện pháp hoán dụ là một biện pháp ít khi được học sinh áp dụng nhất, vì nó khó. Thông qua bài viết Hoán dụ là gì? Chúng tôi sẽ mang đến cho Quý bạn đọc một cái nhìn khái quát hơn về biện pháp hoán dụ.

Hoán dụ là gì?

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gọi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

Ví dụ:

Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên

(Tố Hữu)

Trong ví dụ trên, có thể thấy:

– Áo nâu là một trang phục của người nông dân.

– Áo xanh là một loại trang phục của người công nhân.

-> Giữa áo nâu với người nông dân và giữa áo xanh với người công nhân có mối quan hệ gần gũi giữa dấu hiệu của sự vật và sự vật mang dấu hiệu.

– Nông thôn chỉ người sống ở nông thôn.

– Thị thành chỉ người sống ở thị thành.

-> Giữa nông thôn với người sống ở nông thôn và thị thành với người sống ở thị thành có mối quan hệ gần gũi giữa vật chứa đựng và vật bị chứa đựng.

Phân loại hoán dụ

Có 4 kiểu hoán dụ thường gặp là:

Thứ nhất: Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

Ví dụ:

Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

(Hoàng Trung Thông)

– Có thể thấy “bàn tay” giúp liên tưởng đến “người lao động”. Từ “bàn tay” và “người lao động” là mối quan hệ giữa cái bộ phận và cái toàn thể.

Thứ hai: Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

Kiểu hoán dụ này Quý bạn đọc có thể xem lại ví dụ đã được Chúng tôi cập nhật tại mục một.

Thứ ba: Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

Ví dụ:

Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về

Tình cờ chú cháu

Gặp nhau Hàng Bè.

(Tố Hữu)

– Từ “Huế” gợi liên tưởng đến những người sống ở Huế. Như vậy, giữa “Huế” và “người sống ở Huế” có mối quan hệ gần gũi giữa vật chứa đựng và vật bị chứa đựng.

– Từ “đổ máu” giúp liên tưởng đến chiến tranh. Như vậy, giữa “đổ máu” và “chiến tranh” có mối quan hệ gần gũi của dấu hiệu của sự vật và sự vật mang dấu hiệu.

Thứ tư: Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Ví dụ:

Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

(Ca dao)

– Từ “một” chỉ số ít làm liên tưởng đến sự đơn lẻ. Từ ‘ba” chỉ số nhiều giúp liên tưởng tới sự đoàn kết. Giữa một – sự đơn lẻ và ba – sự đoàn kết nhận thấy đó là mối quan hệ giữa cái cụ thể với cái trừu tượng.

So sánh hoán dụ và ẩn dụ

Hoán dụ

Ẩn dụ

Giống nhau

– Gọi tên sự vật này bằng tên sự vật khác.

– Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

Khác nhau

Dựa trên mối quan hệ tương đồng (giống nhau) về:

– Phẩm chất.

– Hình thức.

– Cách thức.

– Chuyển đổi cảm giác

Dựa trên mối quan hệ tương cận (gần gũi), giữa:

– Bộ phận – toàn thể

– vật chứa đựng – Vật bị chứa đựng

– Cái cụ thể – Cái trừu tượng.

– Dấu hiệu của sự vật – Sự vật.

Một số ví dụ bài tập điển hình

Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì?

1. “ Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm đói rách. Làng xóm ta ngày nay bốn mùa nhộn nhịp cảnh làm ăn tập thể

(Hồ Chí Minh)

2.

Áo chàm đưa buổi phân ly

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.

(Tố Hữu)

3.

Vì sao? Trái Đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên Người: Hồ Chí Minh

(Tố Hữu)

Trả lời:

1. Trong câu văn xuất hiện hình ảnh hoán dụ, cụ thể:

– Từ “Làng xóm” giúp liên tưởng với người nông dân sống ở đó. Từ “đói rách” giúp ta liên tưởng tới cuộc sống nghèo khó.

– Giữa làng xóm – người nông dân là mối quan hệ gần gũi giữa vật chứa đựng và vật bị chứa đựng.

– Giữa đói rách – cuộc sống nghèo khó là mối quan hệ gần gũi giữa dấu hiệu của sự vật và sự vật mang dấu hiệu.

2. Trong câu văn xuất hiện hình ảnh hoán dụ, cụ thể:

– Từ “áo chàm” giúp liên tưởng đến Đồng bào Việt Bắc. Tấm áo chàm đơn sơ, bình dị là một trong dấu hiệu đặc trưng của người dân Việt Bắc. Màu áo chàm mang vẻ đẹp mộc mạc, bền bỉ và khó phai như tấm lòng của người dân Việt Bắc thủy chung, sâu nặng. Câu thơ là sự ca ngợi tình cảm của người dân Việt Bắc đối với bộ đội về xuôi.

– Giữa “áo chàm” và “đồng bào Việt Bắc” có mối quan hệ gần gũi giữa dấu hiệu của sự vật và sự vật mang dấu hiệu.

3. Trong câu văn xuất hiện biện pháp tu từ hoán dụ, cụ thể:

– Từ “Trái Đất” giúp liên tưởng đến nhân loại sống trên Trái Đất. Giữa “Trái Đất” và “nhân loại sống trên Trái Đất” có mối quan hệ gần gũi giữa vật chứa đựng và vật bị chứa đựng.

Trên đây là một số vấ đề liên quan đến Hoán dụ là gì? và một số bài tập ví dụ điển hình đi kèm. Mong rằng đây sẽ là một nguồn tài liệu bổ ích có thể giúp Quý bạn đọc trong quá trình nghiên cứu và học tập.

Nếu vẫn còn thắc mắc hoặc để biết thêm nhiều thông tin, Quý bạn đọc có thể liên hệ với chúng tôi để được tư vấn. Chúc các bạn học tập thật tốt. Xin cảm ơn.

Đánh giá bài viết:
4.5/5 - (322 bình chọn)

BÀI VIẾT MỚI NHẤT

Viết một đoạn văn nêu cảm nghĩ của em về hình ảnh bếp lửa trong bài thơ

Người bà trong "Bếp lửa" đã nuôi con nuôi cháu, đã đi qua đói khát và chiến tranh, đã cho con mình đi kháng chiến vì đất nước, đã âm thầm ở lại nhà giữ mảnh đất tổ tiên để lại, âm thầm chờ đợi và hy...

Trình bày ý kiến về những hoạt động thiện nguyện vì cộng đồng lớp 7

Luật Hoàng Phi sẽ cung cấp bài mẫu cho đề: Trình bày ý kiến về những hoạt động thiện nguyện vì cộng đồng lớp...

Viết một bài văn khoảng 400 chữ kể lại một trải nghiệm của bản thân

Trong cuộc đời, mỗi người đều có những trải nghiệm đáng quý. Nó đã đem đến cho chúng ta nhiều bài học quý giá trong cuộc...

Viết bài văn biểu cảm về con người sự việc lớp 7

Sau đây Luật Hoàng Phi sẽ cung cấp một số bài sưu tầm đề văn: Viết bài văn biểu cảm về con người sự việc lớp 7...

Viết đoạn văn ngắn cảm nhận của em về cảnh cho chữ

Có thể nói cảnh cho chữ trong tác phẩm Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân là một cảnh tượng vô cùng độc đáo, xưa nay hiếm. Không gian cho chữ vô cùng đặc...

Viết bài văn trình bày cảm xúc đối với một sự kiện để lại cho em ấn tượng sâu sắc

Để có thể Viết bài văn trình bày cảm xúc đối với một sự kiện để lại cho em ấn tượng sâu sắc trước tiên cần phải lập dàn ý cho bài viết, việc lập dàn ý có vai trò rất quan trọng để đảm bảo đủ ý và tránh lạc...

Viết bài luận thuyết phục người khác từ bỏ thói quen thức khuya

Thức khuya là thói quen xấu ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe. Viết bài luận thuyết phục người khác từ bỏ thói quen thức...

Viết một đoạn văn khoảng 5 câu về đề tài phủ xanh đồi trọc

Việc lập dàn ý trước khi Viết một đoạn văn khoảng 5 câu về đề tài phủ xanh đồi trọc giúp cho đoạn văn có nội dung toàn diện, phong phú hơn, bám sát được đề bài, tránh được việc bỏ sót hoặc triển khai không cân xứng, tránh được tình trạng lạc đề, lặp...

Viết đoạn văn kể về những việc làm hoặc những lời dạy bảo giản dị mà sâu sắc của người bà kính yêu

Đề bài: Viết đoạn văn kể về những việc làm hoặc những lời dạy bảo giản dị mà sâu sắc của người bà kính...

Viết bài luận thuyết phục người khác từ bỏ tư tưởng kì thị người đồng tính

Để có một bài luận thuyết phục người khác từ bỏ một tư tưởng, quan niệm nào đó thì trước tiên cần phải lập dàn ý trước khi Viết bài luận thuyết phục người khác từ bỏ tư tưởng kì thị người đồng...

Xem thêm